Hillegersberg en Schiebroek, na 1941 onderdeel van Rotterdam: scholen, cultuur en recreatie

Scholen
Verschillende schoolgebouwen waren gedurende oorlog in gebruik genomen door de Duitse bezetter. Veel leerlingen 'verhuisden' in die tijd meer dan eens en kregen les in verschillende gebouwen. "Omdat de Duitsers de 'echte kleuterschool' hadden bezet mochten we in Plaswijck naar de kleuterschool. We kregen les in een grote volière. De vogels zaten in hokken."
Natuurlijk kreeg de bevrijding grote aandacht op school. Ook op de Christelijke zondagsschool. Zo werden op 13 mei 1945 in de zondagsschool 'Samuel' liederen gezonden "ter gelegenheid van de herdenking van den vrede, ons door God geschonken".

In Schiebroek waren al enkele vooroorlogse scholen, maar met de ontwikkeling van Schiebroek Zuid en van enkele nieuwe wijken in Schiebroek Noord zijn nieuwe scholen gebouwd, zoals in 1962 de Petraschool voor Christelijk lager onderwijs aan de Teldersweg 80 (ontwerp: J.R.A. Koops, hoofdarchitect gemeentewerken,  in samenwerking met E. Groosman).

Ook in het Molenlaankwartier, dat voor een groot deel na de oorlog is gerealiseerd, zijn veel nieuwe scholen  gebouwd. Het betreft openbare scholen en scholen van protestantschristelijke, gereformeerde en rooms-katholieke signatuur. Veel basisscholen, maar ook middelbaar onderwijs: VMBO, MAVO, HAVO en VWO. En ook scholen met buitengewoon onderwijs zoals in 1957 Schreuder college (Mozartlaan 150, architect J.J.M. Vegter, Gereformeerd Burgerweeshuis),
1969 Hermann Franckeschool (later: Instituut mr. Schats) (Van Enckevoirtlaan 129, architect B Hooijkaas, ZMLK/ ZMOK), 1976 Adriaanstichting (later: Rijndam/ De Brug) (Ringdijk 84, architecten: Apon, Ter Braak, Vander Berg en Tromp, Mytylschool).

Sinds 1995 is het Hout- en Meubileringscollege in Schiebroek gevestigd: nabij het metrostation Melanchthonweg. Het HMC (anno 1929) een mbo-vakschool met aandacht voor vakmanschap, ambacht en creativiteit. De school is thans gevestigd in een nieuwbouwpand (ontwerp RoosRos architecten), de oudbouw is in 2015 gesloopt.

Een volledig overzicht van de scholenbouw in Hillegersberg, Schiebroek en Terbregge is weergegeven in het boek: "Dit is mijn school", uitgave van VSW (2015).

Cultuur
Veel van de nieuwe Schiebroekenaren waren mensen uit wat men noemde de arbeiders- en middenklasse. Een in die tijd bekende Schiebroekenaar was Olga Lowina, de artiestennaam van Olga Helena Lewina Musters (1924-1994). Zij was de 'jodelkoningin van Schiebroek' en trok zo'n 10 jaar lang vanaf 1947 volle zalen met haar op de Oostenrijkse jodelcultuur gebaseerde liedjes.

De kerken werden na de oorlog goed bezocht. De Sint-Liduinakerk werd in 1955 aanmerkelijk vergroot onder leiding van architect Lex van den Bosch. Mensen verbonden met de De Liduinakerk hadden een 'jongerensociëteit'. gerealiseerd. Boven de kleutelschool bij de Liduinakerk was vanaf 1965 de gymzaal in gebruik was als sociëteit "De Bougie". Er waren banken, er was een bar en een dansvloer. Voordat je lid kon worden moest een ballotagecommissie ja gezegd hebben. In de kerk was één maal per maand een 'beatmis', "leuk, en dan hoefde je van je oluders ook niet naar de hoogmis". In de 21e eeuw is het kerkbezoek gemarginaliseerd, veel kerken zijn gesloten, kregen een andere functie of zijn gesloopt. Ook de Liduinakerk zal ca. 2022 worden gesloten.

In Hillegersberg waren tal van kunstenaars actief, velen werkten individueel, soms waren er initiatieven tot samenwerking, zoals van 1959-1961 in de Schuurgroep bij het Boterdorps Verlaat, waar mensen als Wim Chabot en Dook Everse exposeerden. Hillegersberg kent veel hedendaagse schilders, schrijvers en musici, maar weinig culturele instellingen. Bekend is de Concertstichting Hillegersberg. Een bekend schrijfster is Leni Saris die vanaf 1970 in Hillegersberg woonde en werkte.

In 1973 werden zowel het eerste raadhuis van Hillegersberg als een gedeelte als voormalige conciërgewoning aangewezen als rijksmonument. Na een renovatie in 1975 krijgt het pand een nieuwe functie als café, met een aparte ruimte voor tentoonstellingen, recepties en kunst. In 1998 blijkt het pand flink verzakt door funderingsproblemen. Stadsherstel koopt het pand van de gemeente Rotterdam met een restauratie-verplichting, inclusief het herstel van de fundering. Na herstel in 1999 (her)opent restaurant ’t Oude Raadhuis, tot 2015. Daarna werd restaurant ’t Ambachthuys de nieuwe exploitant. 

In 2013 werden verschillende ontwerpen voorgelegd aan de bewoners voor een 'mooier Muizengaatje', de entree vanuit Rotterdam-Noord naar Hillegersberg. Gekozen werd voor het kunstproject van twee teams van studenten van de Willem de Koningacademie onder de naam Threesome, een leerbedrijf van kunstproducent Mothership. De legendes van Hillegonda en Coen Moulijn zijn verwerkt in beeld en tekst.

Recreatie
In 'De Castagnet' (later: 'De Buurvrouw') in Schiebroek is een toneel met wekelijks diverse culturele voorstellingen. In Hillegersberg en Schiebroek waren en zijn veel uitgaansgelegenheden zoals café's en restaurants. Een belangrijke uitgaansplek, zeker voor ouderen, was café-restaurant Plaswijck, C.N.A. Looslaan 9, aan de Bergse Achterplas. Hier kwamen veel Hillegersbergse families, maar ook veel vanuit de stad en verder. Jonge mensen leerden daar ook het vak van de bediening, ooit was onder hen ook Paul de Leeuw, Herman den Blijker en Michel Peridon. Het was ook een plek waar veel recepties plaats vonden. Op 23 maart 2000 was er een grote brand in het dak van het restaurant, waarschijnlijk kortsluiting. Het was een groot verlies toen het restaurant in maart 2009 definitief sloot. Van der Valk had het 46 jaar geëxploiteerd.

Een grote regionale attractie is het Plaswijckpark. Het Plaswijckpark was door de gemeente gesubsidieerd tot 2014. Met de bouw van het "Huis op de Heuvel" in 2013 kwam er ook een binnen-attractie, waardoor in de winter het bezoek zodanig toenam dat ook zonder subsidie Plaswijckpark open kon blijven. Overigens blijft het 'spannend' deze prachtige voorziening te exploiteren.

Wat betreft sport is er een scala aan mogelijkheden in Hillegersberg en Schiebroek. Het openluchtzwembad Het Zwarte Plasje is een unieke plek voor jong en oud. Daar speelt ook SVH, een bekende landelijke waterpoloclub. Er waren overdekte zwembaden zoals het zwembad Hillegersberg aan de Willem van Hillegaersbergstraat 82. Op 8 april 1970 opende wethouder Van der Ploeg het overdekte gemeentelijk zwembad in Schiebroek aan de Olijflaan, hoek Adrianalaan. Helaas werd het zwembad voortdurend geconfronteerd met exploitatietekorten. In 1985 ging het bad over in particuliere handen, maar het ging snel failliet en sloot definitief. Nog steeds is er het zwembad De Wilgenring aan de Melanchtonweg 70 in Schiebroek. 

Er is een uitgebreid op sport gericht verenigingsleven. Bekende voetbalverenigen zijn Leonidas, V.O.C. en Xerxes. In 2007 werd de voetbalvereniging VV Hillegersberg opgericht, een fusie van verschillende voetbalverenigingen: SMV, Hillegersberg '32, St. Lodewijk, SV De Pioniers (later SVDP) en Steeds Volharden. Er zijn verschillende tennisverenigingen, een rugbyvereniging, een jeu de boules-vereniging en, aan het Prinsemolenpad, watersportverenigingen als Aegir an Nautilus. Een bekende hockeyclub is H.C. Rotterdam.

Openluchtrecreatie vindt plaats rond de Bergse Plassen en in het Lage Bergse Bos. In 2002 heeft het waterschap de Bergse Plassen ten dele uitgebaggerd. In 2011is de waterbodem van de Voorplas afgedekt met zand om een betere waterkwaliteit te bewerkstelligen. Er zijn verschillende openbare parken zoals in Schiebroek het Melanchthonpark, het Wilgenplaspark en het Schiebroekse Park. In 2009 werd geconstateerd dat vijfhonderd bomen te hoog werden voor de aanvliegroute van het nabijgelegen vliegveld. Het park werd opnieuw ingericht, waarbij een deel werd vrijgemaakt om er een gedenkbos in te richten: een plek waar bloeiende prunussen als levende gedenktekens aan een dierbare kunnen worden geplant. In 2012 kwam de Stichting Gedenkbos Schiebroekse Park. Het gedenkbos is zo populair, dat in de eerste maanden van 2022 de laatste plekken werden bezet.