Hillegersberg-Schiebroek als deel van Rotterdam

De nederlandse regering in Londen had in 1944 bepaald dat de beslissingen van de bezetter voorlopig instand zouden blijven, dit om een bestuurlijk-juridische chaos te voorkomen. In 1948 wordt aangevuld dat gemeentelijke herindelingen ook onder dit besluit vallen. Er is nooit officieel een definitief besluit is genomen Hillegersberg bij Rotterdam te voegen. Toch is blijvend uitgegaan van de "gelding van de beschikkingen".

In de periode kort na de Tweede Wereldoorlog wilde de gemeente Rotterdam haar burgers meer betrekken bij het bestuur van de stad. In 1947 werden in Rotterdam de eerste gekozen wijkraden ingesteld, in 1948 kreeg het gebied Hillegersberg-Schiebroek de eerste wijkraad. De wijkraden adviseerden de gemeenteraad en van het College van burgemeester en wethouders.De wijkraad hield kantoor in het oude gemeentehuis van Hillegersberg aan de C.N.A. Looslaan. 


Min of meer gelijktijdig met  het wijkradenbestel ontstonden op initiatief van particulieren uit diverse maatschappelijk (waaronder kerkelijke en welzijns-) organisaties:  'wijkopbouworganen'. Ook deze wijkopbouworganen stelden zich op als vertegenwoordigers van de bewoners.

Vanaf 1972 werd in Rotterdam geleidelijk het deelgemeentebestel ingevoerd: verschillende stadsdelen kregen achtereenvolgens een eigen rechtstreeks door hun bevolking gekozen bestuur met eigen taken en bevoegdheden. Daarnaast behielden deelgemeenten de bevoegdheid gevraagd en ongevraagd advies uit te brengen aan 'de stad'.

Dit beleid paste in het beeld van deze tijd: overal was er sprake van democratisering, spreiding van macht, verzet tegen de oude regentencultuur en de anonimiteit van de stad Rotterdam en de wens te komen tot een 'burgernabij bestuur'.


In 1983 werd de wijkraad Hillegersberg-Schiebroek opgeheven en werd Hillegersberg-Schiebroek een deelgemeente.

In maart 2014 kwam als gevolg van landelijk beleid een eind aan het deelgemeentebestel.

Hillegersberg-Schiebroek heeft nu een kleinere, ook rechtstreeks gekozen,  gebiedscommissie.

Het deelgemeentebestel

In Rotterdam zijn vanaf 1972 in verschillende wijken -uiteindelijk- 14 deelgemeenten ingesteld. De eerste deelraad van Hillegersberg-Schiebroek kwam bijeen in januari 1983. De deelraadsleden werden rechtstreeks gekozen door de bevolking. De deelraad benoemt een dagelijks bestuur.

Deelgemeenten kregen besluitvormende bevoegdheden van de gemeente en konden de gemeente gevraagd en ongevraagd adviseren. 

De belangrijkste bevoegdheden betroffen de ruimtelijke ordening, verkeer, welzijn en de inrichting van de buitenruimte. 

De voorzitter had ook taken op het terrein van openbare orde en veiligheid. Onderdeel van de deelgemeente was ook "Burgerzaken": directe dienstverlening aan de burgers, o.a. aangiften van geboorte en sterfte, het voltrekken van huwelijken en het afgeven van paspoorten en rijbewijzen. 

De deelgemeenten beschikkten voor uitvoering van taken en voor advisering aan het bestuur over 'eigen' ambtenaren. Deze stonden onder leiding van de deelgemeentesecretaris.

In maart 2014 werden de deelgemeenten opgeheven en gingen alle bevoegdheden 'terug' naar de stad. De adviesfunctie werd overgenomen door de 'Gebiedscommissies'.

Inhoudelijke beschrijving van de deelgemeente

De deelgemeente Hillegersberg-Schiebroek is een relatief groen en veilig gebied en heeft een relatief hoogopgeleide en welvarende bevolking bestaande uit ruim 40.000 mensen. In bestuurlijke zin betekent dit dat ook relatief snel in bezwaar en beroep wordt gegaan ten aanzien van 'onwelgevallige' besluiten, tenzij de betreffende besluiten goed zijn gemotiveerd. Een in sociaal opzicht kwetsbaar gebied is Schiebroek-Zuid. Dat vereist zeer specifieke bestuurlijke aandacht.

Het gebied kent veel veengrond, hetgeen betekent dat relatief veel moet worden geïnvesteerd in het op hoogte houden van straten, riolen, e.d. Ook speelt hier de 'grondwaterproblematiek': bij relatief veel huizen zullen de houten palen onder panden moeten worden vervangen in verband met de aantasting daarvan door de variatie in de grondwaterstanden.

In de deelgemeente zijn enkele grotere en kleinere winkelcentra en heeft naast enkele kleinere bedrijventerreinen een wat groter bedrijventerrein in Schiebroek. Het aantal zelfstandige ondernemers binnen het deelgemeentegebied  is gegroeid tot ca. 2.500. Overigens is Hillegersberg-Schiebroek een forensengebied.

Met uitzondering de grote parkeerdruk in verschillende woonwijken en de verkeersdrukte op de Molenlaan kent het gebied vrijwel geen verkeersproblematiek. Een grote verbetering van het openbaar vervoer was de ombouw van de Hofpleinlijn in metrolijn E. Schiebroek heeft daarmee, en met o.a. tramlijn 25 een goed openbaar vervoer. Hillegersberg heeft relatief slecht openbaar vervoer met een tamelijk laagfrequente tramlijn 4. Terbregge is vrijwel verstoken van openbaar vervoer.

In de tijd van het bestaan van de deelgemeente zijn verschillende bestemmingsplannen vastgesteld, waaronder 'Kern en Plassen'. Een beeldkwaliteitsplan is vastgesteld van het dorpsgezicht van Hillegersberg. Een beeldbepalende aanpassing was o.a. de vernieuwing van de Bergse Dorpsstraat.

Grotere uitbreidingen binnen het gebied van de deelgemeente zijn het realiseren van Nieuw-Terbregge, de vernieuwing en uitbreiding van 110-Morgen en de sloop en herbouw van delen van Schiebroek, o.a. de 'Lupines'. Een groot niet gerealiseerd plan is 'De Passage', een grote uitbreiding van het winkelcentrum rond de Bergse Dorpsstraat op het zgn. Cosseeterrein.

Samenstelling en huisvesting van de deelgemeente Hillegersberg-Schiebroek

De deelraad in Hillegersberg-Schiebroek bestond altijd uit vertegenwoordigers van de bestaande politieke partijen alsmede uit een of meer leden van de OPLW (Onafhankelijke partij leefbare wijk). De politieke samenstelling week in die zin altijd af van 'de stad' in die zin dat met name de VVD altijd een stevige positie had. Veelal was de VVD de grootste partij, een aantal jaren overigens ook de PvdA en in 2006-2010 Leefbaar Rotterdam. In dienst van de deelgemeente werkten de laatste jaren ca 60 ambtenaren (ca 40 fte). De begroting van de deelgemeente bedroeg de laatste jaren ca. € 25 miljoen.

De deelraad functioneerde veelal zoals de gemeenteraad, met een dagelijks bestuur dat qua politieke samenstelling in het algemeen kon rekenen op een (krappe) meerderheid.

Er is nooit echt sprake geweest van politieke stabiliteit. Uiteenlopende visies en belangen leidden niet altijd tot efficiënte besluitvorming. Verschillende malen zijn leden van het dagelijks bestuur -al dan niet gedwongen- afgetreden. Er is een keer (in de tweede periode) een formeel onderzoek ingesteld naar het functioneren van het deelgemeentebestuur. Dat alles neemt niet weg dat met grote inzet en vaak ook met resultaat door de deelraad is gewerkt aan het behouden en verbeteren van het woon- en leefklimaat van Hillegersberg-Schiebroek en het volop ondersteunen van bewoners met hun initiatieven.

Aanvankelijk was de deelgemeente gehuisvest in het tot in 1941 in gebruik geweest zijnde raadhuis van Hillegersberg, C.N.A. Looslaan 1.

Toen dat pand te klein werd werden nog enkele nabijgelegen panden op de Straatweg betrokken. Het voormalige raadhuis, een monument, moest worden gerestaureerd en er werden plannen gemaakt voor uitbreiding van het pand in de achtergelegen tuin. Tijdelijk werd huisvesting gevonden in containers nabij het zwembad Wilgenring, Melanchtonweg 100, Schiebroek. De uitbreiding in de achtertuin kon niet doorgaan als gevolg van ruimtelijke- en milieuproblemen.
Definieve huisvesting werd gevonden in nieuwbouw in 110-Morgen, Argonautenweg 23. De 'tijdelijke' huisvesting duurde derhalve van 2005 tot 2012.