Wijkraad Hillegersberg-Schiebroek (1948-1983)

De wijkraad Hillegersberg-Schiebroek was een adviesorgaan van de gemeenteraad en het College van burgemeester en wethouders in de periode 1948-1982. Het gemeentebestuur wilde de burgers meer betrekken bij het bestuur van de stad. De wijkraad was een politiek samengesteld orgaan, het aantal zetels was verdeeld naar evenredigheid van de in Hillegersberg en Schiebroek uitgebrachte stemmen bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen van Rotterdam, immers: "De wijkraad moet in zijn samenstelling uiteraard een afspiegeling blijven van de politieke gevoelens der bevolking en mag geen overkoepeling zijn van een aantal buurtverenigingen" (Rotterdamsch Nieuwsblad 13 april 1949). De wijkraad hield kantoor in het oude gemeentehuis van Hillegersberg aan de C.N.A. Looslaan.

Installatie
Op maandag 3 mei 1948 installeerde burgemeester Oud van Rotterdam, ook in aanwezigheid van enkele wethouders van Rotterdam, in het voormalige raadhuis van Hillegersberg de wijkraad voor de voormalige gemeenten Hillegersberg en Schiebroek. Nadat de burgemeester en de leden van de wijkraad aan elkaar waren voorgesteld opende het oudste wijkraadslid, W. van der Have, de vergadering. Van der Have memoreerde dat de annexatie door Rotterdam met zeer gemengde gevoelens was aanvaard. Nadat op 30 juli 1941de laatste vergadering van de gemeenteraad van Schiebroek had plaatsgevonden en die van Hillegersberg een dag later, hield de zelfstandigheid van de gemeenten op te bestaan op middennacht van 31 juli 1941.

Burgemeester Oud wees op de lange tijd die de beide plaatsen in de geschiedenis werden genoemd: reeds in het jaar 1000 komen zij voor. Hij gaf een overzicht van de groei van beide gemeenten. In 1904 had Hillegersberg 6715 inwoners, in dat jaar annexeerde Rotterdam al het gedeelde van de Heulbrug tot aan de Ceintuurbaan. Niettemin bloeide Hillegersberg voort, tot 23.000 inwoners in 1940. Schiebroek groeide in evenredigheid, het had in 1940 ruim 7000 zielen. Burgemeester Oud had grote moeite met de wijze waarop de annexatie was bestendigd, deze was niet geschied 'volgens recht en wet': het grondwettelijke recht is aangetast zonder een uitspraak van eerste of tweede Kamer. Echter: na de bevrijding was het ondoenlijk om de reeds ineengevlochten draden van diensten en werken weer te ontwarren, zodat alles maar bleef zoals het gedurende de bezettingsjaren geschied was. 

Oud schetste ook dat grote steden als Rotterdam eigenlijk meer weghebben van provinciën. Hij is voorstander van het Engelse systeem waar de suburbs eigen raden bezitten. De werkzaamheden van de wijkraden zijn voorlopig een adviserende, maar mettertijd kunnen deze, in de ogen van de burgemeester, uitgroeien tot praktische bevoegdheden. Ten slotte reikte burgemeester Oud de voorzittershamer van de vroegere raad van Hillegersberg over aan de wijkraad.

De heer Van der Have dankte de burgemeester voor de installatie, de burgemeester en zijn gevolg vertrok. De vergadering werd heropend, met algemene stemmen werd de oud-wethouder van Hillegersberg ir. J.J. Terwiel tot voorzitter van de wijkraad gekozen. Vervolgens werd, zonder de aanwezigheid van de pers, de vacature van secretaris besproken. Hiervoor werd mr. dr. Roodvoets voorgedragen.

De leden van de eerste wijkraad Hillegersberg-Schiebroek (1948)
* ir. J.J. Terwiel, Hoofdweg 25, Terbregge (VVD), firmant van de Motoren- en machinefabriek Deutz-Katendrecht (voorzitter)
* A.F. Bakker, J.W. Frisostraat 14b, Hillegersberg (PvdA), rijksambtenaar
*J.S. Beemer, Jul. van Stolberglaan 73a, Hillegersberg (KVP), voorzitter KVP-afdeling Hillegersberg
* mw. M.C.W. Bessem-Steensma, Adrianalaan 347, Schiebroek (VVD), o.a. Lid van de commissie van toezicht van het kinderhuis aan de Hoyledesingel
* J.D. Bokhoven, Breitnersingel 34, Hillegersberg (VVD), grossier-directeur N.V. Citex
* H.A. Brokking, Meeuwenlaan 11, Hillegersberg (AR)
* Mw. L.J.S. Daniëls-Schetten, Straatweg 156, Hillegersberg (KVP), o.a. bestuurslid U.V.V.-Hillegersberg
* Mw. R.H.J. Diemont-Verestra, J. van Ghestellaan 37, Hillegersberg (PvdA)
* J. van der Eijk, Ringdijk 39, Schiebroek (CH), veehouder
* W. van de Have, Kleiweg 10a, Hillegersberg (AR)
* Dr. B. Hoogvliet, Kleiweg 193, Schiebroek (PvdA), arts
* D. van der Kooy, Hoofdweg 142, Terbregge (AR), veehouder en landbouwer
* J.J. Nieuwdorp, Burg. de Villeneuvesingel 31, Hillegersberg (PvdA), hoofd van de Berglustschool
* L. Overtoom, M. Dijkshoornlaan 10, Hillegersberg (KVP), bouwkundige
* C. de Ridder, Bergse Linker Rottekade 350, Terbregge (CH), tuinder
* J.W. Snoek, Ribeslaan 63, Schiebroek (AR), handelaar in bakkerijgrondstoffen
* Mr. F.E. Staab, Statenlaan 23, Hillegersberg (VVD), directiesecretaris van Unilever
* L.T. Stehouwer, Ribeslaan 40, Schiebroek (PvdA), boekhouder b.d. Unilever, secretaris PvdA-afdeling Schiebroek
* A.H.J Steeman, Grindweg 46, Hillegersberg (KVP), bankier-comm. in effecten
* F.A.R. Steens, Kastanjeplein 3, Schiebroek (KVP), bouwkundige, bouwer van de huizen aan de Larikslaan
* J. Visscher, Kastanjesingel 54, Schiebroek (PvdA), econoom, dienst bezettingsschade
* Mr. I. van der Waal, Statenlaan 14, Hillegersberg (CH), notaris
* P. van Willigen, Terbregseweg 25, Terbregge (PvdA), hoofd der school te Terbregge.

Beoordeling van de komst van de wijkraad
In een artikel in 'De Polder', familieblad voor Schiebroek en Hillegersberg', 1ste jaargang, no.7 van mei 1948 schrijft Joh. J. Hartogh: "Wij roepen de wijkraad voor Hillegersberg, Schiebroek en Terbregge een hartelijk welkom toe. Reeds te lang zijn deze voormalige gemeenten op verschillende wijzen achtergesteld door de Rotterdamse gemeentelijke diensten. Er zullen nog heel wat woorden gesproken moeten worden voordat wij ons gelijkgesteld mogen achten met de oer-Rotterdammers. Om dit pad voor onze inwoners te effenenen is de schone taak, die op de schouders van de wijkraad is gelegd. Dat de effening en al het werk van onze wijkraad succesvol moge zijn.". 

De leden van de wijkraad in (mei) 1968
U. Tukker, Van Ballegooijsingel 27, Hillegersberg (VVD) (voorzitter)
ir. A.A.M. Bartels, Burg. Le Fèvre de Montignylaan 97, Hillegersberg (KVP)
F.P. Bernoski, Heinsiuslaan 10, Hillegersberg (VVD)
Mw. M.C.W. Bessem-Steensma, Adrianalaan 347, Schiebroek (VVD)
D. Duurkoop, Naberstraat 105, Schiebroek (PvdA)
J. van Ettinger, Statenlaan 22, Hillegersberg (ARP)
W.B. de Jong, Secretariestraat 5, Schiebroek (KVP)
L.M. van dser Gaag, Kamillestraat 58, Schiebroek (PSP)
G.P. Hofman, Asserweg 393, Schiebroek (KVP)
drs. J. van der Linden, Adrianalaan 267, Schiebroek (CHU)
A.A. Louwhoff, Loderstraat 109, Schiebroek (KVP)
J. van der Meer, Straatweg 9a, Hillegersberg (CHU)
H.F. Naessens, Berliozlaan 7, Hillegersberg (VVD)
E.G. den Ouden, Klaprooslaan 109, Schiebroek (PvdA)
C.W.C.M. van der Pas, Lijsterbeslaan 10, Schiebroek (KVP)
J. Reitsma, Jeroen Boschlaan 50, Hillegersberg (VVD)
W.G. Schrader, Archillesstraat 31, Hillegersberg (PvdA)
Mw. H.J. Sepers-van Assenderp, Molenlaan 2, Hillegersberg (BP)
L. Snoek, B.L. Rottekade 76, Terbregge (PvdA)
R. Verveer, Grindweg 54, Hillegersberg (PvdA)
J. de Wit, Borchsatelaan 38, Hillegersberg (ARP) (2e voorzitter)
Mw. M. van Zijl-Blomberg, Lijsterbeslaan 68, Schiebroek (PvdA)

Het functioneren van de wijkraad tot aan 1983
In 1951 was mr. I. van der Waal voorzitter van de wijkraad. Van der Waal beklaagde zich over de geringe betekenis van de wijkraden, met name bij de nieuwbouwplannen zou de wijkraad moeten worden betrokken. In de wijkraad kwamen veel klachten over de gemeente aan de orde. Zo gaf het Parool voor in de wijkraad speelde op 18 december 1956 de volgende opsomming van 'klachten': er was ruzie met de gemeente over nieuwe opgelegde regels, er kwam geen school voor kinderen met een beperking, de Freericksplaats bleef zijn naam behouden ondanks bezwaren van de winkeliers, de bussen 45 waren zo vol dat niemand meer kon instappen, de straatverichting op de Berglustlaan en de Adrianalaan was slecht, de bestrating van Straatweg was slecht en de toestrand van de Philips Willembrug was slecht.

Ondanks de beperkte belangstelling van 'de stad' voor de wijkraden bracht burgemeester mr. G.E. van Walsum in februari 1965 een ‘officieel’ bezoek aan de wijkraad Hillegersberg-Schiebroek. Van de toenmalige voorzitter van de wijkraad, de heer U. Tukker, kreeg de burgemeester een zilveren wijkraadsplaquette. In 1974 was ir. A.A.M. Bartels voorzitter van de wijkraad. In de laatste periode, 1978-1982, bestond de wijkraad uit 21 leden en was de heer W. Nooder (PvdA) voorzitter en mevrouw A.G. Verbeek-Ohr (VVD) vicevoorzitter. Onderwerpen in de laatste wijkraadperiode waren o.a. het -al dan niet- invoeren van eenrichtingsverkeer voor de tram in de Bergse Dorpsstraat, straatverlichting, parkeren, de (slechte) bestrating van de Bergse Dorpsstraat (in tegenstelling tot het Van Beethoven'plein').

Ankie Verbeek-Ohr
Ankie Verbeek-Ohr (1935-1992) was vanaf 1964 actief in Rotterdam, eerst onder meer als vicevoorzitter van de wijkraad Hillegersberg-Schiebroek. Zij woonde op de Molenlaan 199. Van 1982 tot haar te vroege dood in 1992 was Ankie Verbeek-Ohr lid van de gemeenteraad van Rotterdam. Vanaf 1990 was zij wethouder Milieu, Buitenruimte, Verkeer en Vervoer. Tot op heden is zij het enige wijkraads- dan wel deelgemeenteraadslid van Hillegersberg-Schiebroek naar wie een staatnaam is genoemd: de Ankie Verbeek-Ohrlaan (de voormalige Verlengde Molenlaan). Zij heeft ook veel gedaan voor o.a. het Reumaverpleeghuis. 

Alex de Boer
Alex de Boer (1931) was wijkraadslid van1978-1982. "We hadden als doel de  wijk goed te houden en te activeren. Ook mijn moeder was ooit lid van de raad [Jet de Boer- van Strien, wijkraadslid vanaf 1953]. Zij zag eveneens het belang in van een goed functionerende wijk. Respect voor de mensen stond bij ons hoog in het vaandel. Niet alleen bij ons, ook bij de andere bewoners. Aanvankelijk was er een opbouwende gezellige sfeer in de wijkraad. Op enig moment kwam Jan Leeninga met de mededeling dat het van het gewest van de PvdA er in de wijkraden veel politieker aan moest toegaan. Hij moest dat volgen. Vervolgens ontstond er permanent een andere sfeer in de wijkraad. Ik heb me voor de deelgemeente niet kandidaat gesteld.".

Naast het wijkradenbestel ontstonden op initiatief van particulieren uit diverse maatschappelijke (waaronder kerkelijke en welzijns-) organisaties: 'wijkopbouworganen'. In 1955 kregen Schiebroek en Hillegersberg elk een wijkopbouworgaan. In Schiebroek ontstond de 'Schiebroekse Gemeenschap', op initiatief van o.a. mensen binnen de woningbouwvereniging 'Onderling Belang'. Een belangrijke wens was het realiseren van een wijkgebouw om het tekort aan zaalruimte waar zo veel verenigingen mee kampten op te lossen. Ook de wijkopbouworganen stelden zich op als vertegenwoordigers van de bewoners en kwamen zo enigszins ‘in concurrentie’ met de wijkraad. Vanaf 1955 gaf de 'Bewonersorganisatie Schiebroekse Gemeenschap' een eigen blad uit.

In 1983 werd de wijkraad vervangen door een deelgemeenteraad. Na de verkiezingen op 16 maart 1983 werden de rechtstreeks gekozen deelraadsleden enkele weken later, op 21 april 1983, geïnstalleerd.