Lezingen archief

Lezing maandag 11 mei 2026
De lezing over de RK Liduinakerk aan de Burgemeester Le Fèvre de Montignylaan werd gegeven door Patrick Potgraven.

De kerk is gebouwd in 1925 en verbouwd in 1955. De kerk is buiten gebruik gesteld, de laatste viering was op 12 april 2026. Het ensemble kerk-school-pastorie zal in stand blijven, overigens zullen hier woningen komen.

Een nieuwe kerk, de H. Bernadettekerk, is gebouwd aan de Meidoornsingel 206 en is ingewijdop 19 april 2026. Waardevolle objecten uit de Liduinakerk zijn naar de nieuwe kerk overgebracht.

De lezing vond plaats in de Hillegondakerk.

Lezing 16 maart 2026
In het licht van de wijkraadsverkiezingen op 18 maart 2026 gaf Henk Koetsveld een lezing over 'Dorpspolitiek van het stadsdeel Hillegersberg Schiebroek in historisch perspectief '.

Ook in de vooroorlogse gemeenteraden van Hillegersberg en Schiebroek werden verschillende partij- en eigenbelangen soms scherp behartigd.

In wijkraden, deelgemeenteraden en gebiedscommissies spelen die belangen ook, maar het sleutelwoord van alle politici is betrokkenheid. Betrokkenheid om je in te zetten voor het gebied en hun inwoners.

De lezing vond plaats in de Hillegondakerk.

John Krijgman hield een lezing over het bedrijf Allan & Co dat van 1913 tot 1960 was gevestigd aan de Kleiweg en wat thans de remise van de RET is.

Allan bouwde trams en treinen, maakte meubilair, verzorgde betimmeringen van hotels, directiekamers e.d. Bij het bedrijf werkten zo'n 800 mensen, na de Tweede wereldoorlog waren het er zelfs 1500. Het was de grootste werkgeven in Hillegersberg.

In 1959 moest het bedrijf worden beëindigd als gevolg van de toenemende concurrentie en een verlieslatende opdracht voor het leveren van treinen aan Egypte.

De lezing vond plaats in de Hillegondakerk.

Elwyn Schreuder presenteerde zijn boek 
“Hillegersbergse Rustplaats, verhalen over graven op de begraafplaats van de Hillegondakerk te Rotterdam”.  

In 1565 werd voor het eerst begraven in de Hillegondakerk. Dat kon tot 1829, toen werd dat niet meer toestaan en moest buiten de kerk worden begraven. In 1832 werden de eerste grafkelders gemetseld in de ‘kasteel’ruïne. Geleidelijk werden ook graven rondom de ruïne aangelegd.

Schreuder beschrijft ruim 140 bijzondere graven, met de verhalen van de mensen en families die daar hun rust vonden. 

De boekpresentatie vond plaats in de Hillegondakerk voor ca. 200 belangstellenden.

Tom Janse, lid van de historische commissie van Terbregge's Belang, hield een lezing over de voedseldroppings in Terbregge.

Kort voor de bevrijding kwam 'operatie Manna-Chowhound' op gang met voedseldroppings aan het eind van de Molenlaan bij Terbregge. Vanaf 29 april 1945 werd bij Terbregge 3792 ton aan voedsel door de Engelse en Amerikaanse bommenwerpers uitgegooid. Vanuit Terbregge werd het gedistribueerd over heel de stad.

De slager Jan-Willem Tol maakte speciaal voor de toehoorders wit brood met 'spam' en cornedbeef. 

De lezing vond plaats in de Hillegondakerk.

Jan Cees van Duin hield een lezing over 'Recreatie in Hillegersberg en Schiebroek 1850-1950'.

Van heinde en ver kwam men al in de 18^e eeuw naar Hillegersberg, naar de plassen. En naar het ‘Hof van Holland’, de 'jardin de plaisance' van Freericks, bijvoorbeeld.

In de 20^ste eeuw kwam men nog steeds van heinde en ver naar Hillegersberg en Schiebroek: naar ’t Zwarte Plasje, naar Plaswijckpark en naar het lunapark en openlucht zwembad 'De Wilgenplas'. 

De lezing vond plaats in de Hillegondakerk voor ca. 85 toehoorders.

Henk Koetsveld en Jan Cees van Duin hebben in de Hillegondakerk hun nieuwe boek gepresenteerd: 'Hillegersberg en Schiebroek tijdens de wederopbouw van Nederland 1941-1981'.

Eerst komen de oorlogsjaren aan de orde en vervolgens de wederopbouwperiode. Schiebroek en 110-Morgen zijn 'klassieke' Rotterdamse wederopbouwwijken, ook in het Molenlaankwartier is in die jaren veel gebouwd.

Belangrijk onderdeel van het boek vormen de mensen: hoe was het leven toen in Hillegersberg en Schiebroek, hoe was het bestuur? 

Jan Cees van Duin hield een lezing  over 'het ontstaan van Schiebroek'.

In beeld kwam de tijd van de (pre)historie, het agrarische Schiebroek, de turfwinning, het onder water komen te staan van Schiebroek, de inpoldering en de bebouwing langs de 'tochten' vanaf de jaren '20. Openbaar vervoer, bedrijfsleven, receatie, scholen en kerken maakten onderdeel uit van de lezing.

Ook Schiebroek als wederopbouwwijk tot wel 25.000 inwoners kwam aan bod.

De lezing vond plaats bij De Buurvrouw in Schiebroek voor ca. 110 toehoorders.

John Krijgsman sprak over de paardentram in Hillegersberg vanaf 1882. En over de TOD, de Terbregsche Omnibus Dienst (ook wel: Tot Onze Droefenis) in 1924. En ook over de Hofpleinlijn en over de komst van tramlijn 5 in Schiebroek in 1969. 
En over veel meer openbaar vervoer in Hillegersberg en Schiebroek in de afgelopen 150 jaar.

John Krijgsman is vrijwilliger bij het Rotterdams Openbaar Vervoer Museum aan de Kootsekade (voorheen RoMeO).

De lezing vond plaats in de Hillegondakerk.

Frans van Vliet (koster Hillegondakerk) en Martine Verduyn (beheerder begraafplaats) spraken over ‘Een begraafplaats in het dorp’.

Op de begraafplaats rondom de Hillegondakerk in ons Hillegersberg wordt al eeuwen begraven. En nog steeds. Lang geleden zelfs ín de kerk.

In de lezing is ook gesproken over bijzondere personen die hier rusten, inrichting en ontwerp van de begraafplaats, flora en fauna. 

De lezing vond plaats in de Hillegondakerk.

Liesbeth van der Zeeuw (Museum Rotterdam) sprak over  Marius Richters (1878-1955), een Hillegersbergs schilder, tekenaar, graficus en glazenier.

Vlak voor de Tweede Wereldoorlog vestigde Richters zich in Hillegersberg. Glas-in-lood ramen van Richters zijn in de Hillegondakerk en in de Oranjekerk. Hij heeft o.a. het koetshuis van Huize Bergsteijn aan de Grindweg 15 als atelier gebruikt. Richters kreeg in 1918 de opdracht kregen om wandschilderingen voor de Rotterdamse raadzaal te maken. 

De lezing vond plaats in de Hillegondakerk.

Robert J. Ligthelm presenteerde zijn nieuwe boek "Buitenplaatsen bij de Rotte, een verloren Arcadië". Het boek beschrijft buitenplaatsen in Rubroek (Crooswijk), Oost-Blommersdijk (Cool), Hillegersberg en Terbregge. 

SHHS trad op als gastheer. Er waren  lezingen van dr Taco Hermans over kastelen aan de Rotte en van Robert Ligthelm over de buitenplaatsen. De eerste exemplaren van het boek werden uitgereikt aan de voorzitters van de Nederlandse Kastelen Stichting (NKS), de stichting Kastelen, (historische) Buitenplaatsen en Landgoederen (sKBL) en de Stichting Historisch Hillegersberg Schiebroek (SHHS).

De lezing vond plaats in de Hillegondakerk voor ca. 130 toehoorders.

Plannen voor bijvoorbeeld een haven in het Kleiwegkwartier, een verkeersweg dwars door de Bergse Achterplas, een bioscoop aan de Straatweg en diverse uitbreidingen van Lommerrijk bleven plannen. 

Wat betreft "Nooit gebouwd Hillegersberg" liet Chris Mast zich inspireren door het in 1990 verschenen "Nooit gebouwd Nederland" van Cees Nooteboom, een boek met de toepasselijke ondertitel "Want tussen droom en daad staan wetten in de weg en practische bezwaren". 

De lezing vond plaats in de Hillegondakerk.

Het Plaswijckpark opende het seizoen 2023 op donderdag 20 april. Het is in 2023 exact 100 jaar geleden dat het Plaswijckpark werd opgericht door C.N.A. Loos.

Jan Cees van Duin gaf een lezing over de bewogen afgelopen 100 jaar Plaswijckpark, dit in nauwe samenwerking met het bestuur en de medewerkers van het Plaswijckpark. 

Deze lezing vond plaats in het Plaswijckpark voor ruim 150 toehoorders.

Jan Cees van Duin gaf een lezing over de laatste burgemeesters van het toen nog zelfstandige Hillegersberg en Schiebroek. Niet alleen over Van Kempen en Dhont, maar ook over de eerdere burgemeesters De Villeneuve en Le Fèvre de Montigny.

Daarnaast passeerden verschillende wethouders de revue: Maarten Dijkshoorn, A.J. Breedveld, Jan Schiereck, Meindert Siezen. En ook de oud-gemeentesecretaris J. van Ballegooij.

Deze lezing vond wederom plaats in de Hillegondakerk.

De titel van de lezing van Youri Zomerdijk van het Bureau Monumenten & Cultuurhistorie van de gemeente Rotterdam was: “Gebouwd erfgoed in Hillegersberg en Schiebroek, nu en in de toekomst”. 

Wat zijn de mooie of bijzondere gebouwen in ons gebied? Maar ook over  de een zoektocht naar nieuwe ‘parels’. Wat zal toekomstig erfgoed zijn, erfgoed van na 1965? 

Ook deze lezing vond plaats in de Hillegondakerk.

Dit jaar 75 wederopbouw van Rotterdam herdacht. De tweede lezing van SHHS in 2022 ging over de wederopbouw van Rotterdam, in het bijzonder over de wederopbouwwijken Schiebroek en 110-Morgen. 

Spreker  in de Hillegondakerk was Paul Groenendijk van het 'Platform Wederopbouw Rotterdam'.

Ook toonde Rob 't Hart foto's van moderne Rotterdamse architectuur in binnen- en buitenland. Ook veel foto's van Schiebroek uit de jaren '50 waarbij de wederopbouw centraal stond.

Op maandag 7 februari 2022 sprak Siebe Thissen in de Hillegondakerk over "Beelden in de buitenruimte, in het bijzonder in Hillegersberg en Schiebroek". 

In verband met het vervallen van lezingen door corona publiceert SHHS, in samenwerking met de Vereniging Stedebouwkundig Wijkbehoud, in het blad "Tussen Wilgenplas & Rotte" artikelen over historische onderwerpen in ons gebied.

OP DE WEBSITE VAN VSW STAAT EEN BEELDBANK OVER DE BEELDEN IN ONZE BUITENRUIMTE: Beeldbank - Vereniging Stedenbouwkundig Wijkbehoud (vsw.biz)

Op maandag 27 september hield Jurrien Moree van Archeologie Rotterdam (voorheen: BOOR) in de Hillegondakerk een lezing over de archeologie in Hillegersberg.

In de donk van Hillegersberg zijn verschillende vondsten gedaan die wel zijn beschreven, maar niet alle zijn bewaard. Naar analogie van opgravingen elders, o.a. in Bergschenhoek en Terbregge, werd een goed beeld geschetst van de lange bewoningsgeschiedenis op en rond de donk.

De "Van den Hoonaardlezing" is 2020 gehouden door  Frans van Duijn over zijn nieuw verschenen boek over Siem van den Hoonaard (1900-1938).

Siem van den Hoonaard was een bekende edelsmid uit Hillegersberg. Hij was de achterkleinzoon van Willem van den Hoonaard.

Na afloop was gelegenheid tot signeren.

Henk Koetsveld hield op dinsdag 1 oktober om 20.00 uur een lezing in boekhandel Maximus over zijn boek "Een eeuw Kleiwegkwartier".

Hij besprak de drie kernthema's: de gebouwde omgeving, de bevolking en bestuur.

Er was ook gelegenheid het nieuwe boek te kopen en te laten signeren.

Op maandag 17 juni hield Frans van Vliet in de Hillegondakerk een lezing over de geschiedenis van de Hillegondakerk.

De koster Frans van Vliet vertelde ook over het ontstaan van de donk en van 'het kasteel'.

Voor en na de lezing waren er rondleidingen in de kerk en op de begraafplaats, verzorgd door Jaco Groenewoud.

Op maandag 4 februari 2019 hield Marius Heijenk bij Boekhandel Maximus de jaarlijkse “Van den Hoonaardlezing” over Willem van Hildegaersberch (circa 1350 - circa 1408), een groot dichter en sprookspreker geboren te Hillegersberg.

Heijenk ging ook in op verschillende gedichten die van Willem bewaard zijn gebleven en plaatste deze tegen de achtergrond van de tijd waarin hij leefde.

Op dinsdag 11 december 2018 presenteerden Stichting Histories Hillegersberg en Boekhandel Maximus de het nieuwe boek "En voor mij een fles Sunrise...". Sprekers waren: de auteur Marcel Hendriks, de laatste werknemer van de fabriek die van 1938-1978 in Hillegersberg en Schiebroek stond Jan Hendriks en Jan Cees van Duin, o.a. de auteur van het boek "Bouwers & bottelaars", waar dit nieuwe boek een vervolg op is.

Op dinsdag 5 juni 2018 hield Jan-Willem Tol een lezing houden over 'zijn' familiebedrijf Slagerij Tol, meer dan 100 jaar in Hillegersberg, een bedrijf dat is  onderscheiden als "Hofleverancier".

Op 16 mei 2018 organiseerde de VSW een bijeenkomst o.a. met lezingen over het pand dat een schildje kreeg in 2018 (Kleiweg 270) en over de Hillegersbergse (en Schiebroekse) limonadefabrieken Sunrise en Tims (Royal Club).

Op maandag 5 februari 2018 vond de 'historische' lezing in het kader van de jaarlijkse Willem van den Hoonaardlezing plaats. De lezing van 2018 ging over: Carlier voor Kunst en Kunstenaar. De Hillegersbergse aquarellist Dick Carlier vertelde over zijn kunstzinnige familie.

Op dinsdag 28 november 2017 hield Jan Cees van Duin een lezing houden over zijn toen onlangs uitgekomen boek over het leven en werk Herman Bieling. Dit boek is tot stand gekomen op initiatief van de Stichting Histories Hillegersberg. De lezing vond plaats bij boekhandel Maximus.

Op 8 juni 2017 heeft Peter Brusse bij boekhandel Maximus een lezing houden over zijn boek "Onder de mensen". Het boek gaat over zijn vader, de journalistieke pionier M.J. Brusse (1873-1941). M.J. Brusse woonde een groot deel van zijn leven in Hillegersberg. Hij schreef vooral over de armoede en ellende van zijn tijd. Zijn rapportages in de NRC leidden tot Kamervragen, wetswijzigingen en enquêtes. Boefje, zijn bekendste boek, werd bewerkt tot toneelstuk en werd met succes verfilmd.

Op zaterdag 29 april 2017 hield Jan Cees van Duin bij boekhandel Maximus ten tweeden male een lezing over zijn enkele maanden geleden verschenen boek "Bouwers en Bottelaars". Info: zie hier onder bij 12 december 2016.

Op maandag 6 februari 2017 werd de jaarlijkse Van den Hoonaardlezing gehouden door Monique Chabot onder de titel "De broers Chabot. Een familieverhaal.". 

Hoe uit een arm Brabants arbeidersgezin met zes kinderen twee beeldend kunstenaars voortkwamen: Henk (1894-1949) en Wim (1907-1977). Het uitgangspunt van de voordracht is toehoorders meenemen in het leven en de werken van Henk Chabot, met daarnaast het verhaal van zijn jongere broer Wim, fysiek zwak en worstelend met zijn kunstenaarschap, onder invloed van zijn 'knappe' broer.
Henk woonde en werkte lange tijd nabij Hillegersberg: in 1934 vestigde hij zich aan de Rotte in Bergschenhoek. Henk en Wim hebben verschillende werken gemaakt met Hillegersberg als onderwerp.

Op 6 oktober 2016 heeft Liesbeth van der Zeeuw  (Museum Rotterdam) bij boekhandel Maximus een lezing verzorgd over Ludolf de Jongh.

Ludolf de Jongh (geboren in Overschie in 1616, overleden in Hillegersberg in 1679) was niet alleen Schout van Hillegersberg (vanaf 1665), maar ook zeer verdienstelijk kunstschilder.

Een schout was een soort burgemeester, maar hij had ook justitiële taken als openbaar aanklager en hoofd van het opsporingsapparaat (politie).

De Jongh behoorde als schilder tot de Hollandse School. Hij was leerling van o.a. Cornelis Safleven. Rond 1650 was hij één van de meest toonaangevende schilders van Rotterdam.

Anton Stapelkamp hield op vrijdag 1 juli 2016 een lezing over de opheffing van Hillegersberg en Schiebroek. Daarbij ging hij in op de ontstaansgeschiedenis van het dorp en van de voormalige gemeenten Hillegersberg en Schiebroek.

Aanvankelijk zou de lezing worden gehouden op 8 april 2016, maar deze gng helaas niet door. De heer Stapelkamp kon door acute omstandigheden niet aanwezig zijn.

Op maandag 1 februari 2016 vond in boekhandel Maximus de 2e Willem van den Hoonaardlezing plaats. De heer Seen van der Plas hield een lezing over zijn vader Adriaan van der Plas. Adrianus Marie van der Plas (1899-1974) was een Rotterdams kunstenaar, nauw verbonden aan Hillegersberg. Hij trok ook veel op met zijn goede vriend Hendrik Chabot. Portretkunst, glas-in-lood, plaquettes en beelden. Ook maakte hij veel monumentale kunst waarbij de katholieke kerk opdrachtgever was. Zo is er werk van hem in de Christus Koningkerk in Hillegersberg (de Piéta en twee portretten van pastors). Een bekend werk van zijn hand is het schilderij van Koningin Juliana in de B&W-kamer op het stadhuis van Rotterdam.

Op 6 mei 2015 organiseerde de Stichting Histories Hillegersberg de lezing "Hillegersberg in de Tweede Wereldoorlog", door Bob Assink in boekhandel Maximus, Bergse Dorpsstraat 122. 

Het onderwerp van de lezing is de dagelijkse gang van zaken in een kleine gemeente, waar veel Duitese officieren en soldaten ingekwartierd werden vanwege de 'gezonde' omgeving.

Op de eerste maandag van februari is een jaarlijkse cyclus lezingen gestart met de naam "Willem van den Hoonaardlezing". Deze dag is gekozen omdat de eerste lesdag van Willem van den Hoonaard in Hillegersberg begon op de eerste maandag in 1813.

Op 2 februari 2015 heeft Roelof Vennik,  schrijver van het boek 'De geschiedenis van Hillegersberg', de eerste lezing gehouden. Ook is de eerste 'Willem van den Hoonaard oorkonde' uitgereikt. De heer Vennik kreeg deze vanwege het zo toegankelijk en 'verantwoord' vastleggen van de geschiedenis van Hillegersberg.