Hillegonda, de reuzin van Hillegersberg

Een legende

Volgens een legende is Hillegersberg ontstaan op de zandberg die reuzin Hillegonda veroorzaakte doordat haar schort waarin zij zand droeg, scheurde. Er bestaan verschillende versies van de legende, zo wordt ook verteld dat Hillegonda bij het verlies van haar zand twee tranen liet: de huidige Bergse Voor- en achterplas...

De reuzin Hillegonda met gescheurd schort siert het Wapen van Hillegersberg. Dit wapen is bij besluit van de Hooge Raad van Adel op 20 februari 1816 bevestigd met de omschrijving: "zijnde van lazuur, beladen met een vrouwenbeeld, staande op een terras, alles van Goud". 

De legende...

Dit is mooi beschreven in “Souvenir aan Hillegondsberg”. Deze legende is ook verwoord in het Hillegondalied, sinds ca 1900 het 'volkslied' van Hillegersberg. Het werd bijvoorbeeld gezongen bij de jaarlijkse aubade voor de (toenmalige) burgemeester op Koninginnedag. Alle schoolkinderen leerden het uit het hoofd.

Eén van de variaties van de legende is: reuzin Vrouwe Hillegonde wilde op de plaats van het huidige kasteel een huis bouwen. Omdat ze de moerassige bodem niet vertrouwde nam ze duinzand mee in haar schort en stortte dat op de uitgezochte plaats. Vervolgens bouwde zij daar het kasteel, dat ook het "Reuzenhuis" werd genoemd.
Een andere variant is: de reuzenmaagd Hillegonde kreeg van haar vader de opdracht zand te brengen van de Veluwe naar de Hollanden. Dit zand moest daar worden gebracht om de woeste golven van de zee te bedwingen. Hillegonde nam het zand mee in haar schort, maar dit scheurde te midden van de Bergse Voor- en achterplas. Een variant hierop is dat Hillegonde het zand is verloren toen zij moest vluchten vanuit de duinen en struikelde.