Leendert Nicolaas Krijgsman jr. 

(1895-1961)

Leendert Nicolaas Krijgsman jr. werd op 24 april 1895 geboren in de gemeente Schiebroek. Hij ging naar Rotterdam voor zijn opleiding aan de ambachtsschool van 1908-1911 en zijn verdere scholing aan de Academie van Beeldende Kunsten en Technische Wetenschappen. Hier studeerde hij in 1917 af en vestigde in 1920 als zelfstandig architect. 

Krijgsman werkte vooral lokaal en vervult opdrachten in de gemeente Hillegersberg en de aangrenzende gemeenten Schiebroek en Overschie. Hij ontwierp woningen, villa's, landhuizen, winkels, cafés, scholen en kerken. Krijgsman overleed op 24 juli 1961 en is begraven op de NH begraafplaats te Hillegersberg.

Krijgsman in Hillegersberg en Schiebroek

Krijgsman ging in 1920 als zelfstandig architect aan de slag ging in de gemeente Hillegersberg. Sinds zijn huwelijk in 1923 woonde hij met zijn gezin op verschillende adressen aan de Kleiweg (44c, 48, 58).

In 1919 was Krijgsman al betrokken bij de verbouwing van de villa vn G.J. van der Leck, Villapark 1. De eerste opdracht die Krijgsman als zelfstandig architect kreeg vanuit 'zijn' Nederlands hervormde gemeente was erg eervol: in 1920 kreeg hij opdracht tot reconstructie van de plattegrond van de Hillegondakerk die bij veel diensten te klein was gebleken. Een uitbreiding met 200 plaatsen, met name door verplaatsing van het orgel.

In 1921 ontwerpt hij o.a. een koetshuis aan de Kleiweg en "vijf panden aan de Kleiweg en twee panden aan de Da Costastraat" (n.b. de Da Costastraat is nu de Saffierstraat). In het archief dat bij het Het Nieuwe Instituut in Rotterdam berust is veel werk van Krijgsman bewaard gebleven uit de jaren twintig en dertig. Het archief bevat ontwerpen voor een winkel en 'vleeschwarenfabriek' voor de gebroeders Van Wensveen, een grote bekende slager in de Dorpsstraat. Ook zijn er ontwerpen voor een carosseriefabriek aan de Willem van Hillegaersbergstraat. Krijgsman verbouwde de villa Huize Bellevue aan de Kleiweg ten behoeve van de huisvesting van jongens in het August Hermann Franckehuis.

In 1923 ontwierp Krijgsman woningen en winkels op hoeken van het blok Bergpolderplein- Rozenlaan-Margrietstraat-Elektroweg. Het betreffende vijfhoekige blok is één van de weinige panden met platte daken. Deze panden konden zo worden gebouwd voor dat het tuindorpplan van Van der Kloot Meijburg was aangenomen, daarin werden pannendaken voorgeschreven. Iets later, in 1926, ontwierp Krijgsman woningen aan het Bergpolderplein, deze hebben een schuin dak. Ook ontwierp hij winkels met bovenwoningen aan de Dorpsstraat in Hillegersberg (Café Van Eijk). 

Krijgsman ontwierp in de jaren '20 en '30 naast woningen ook een groot aantal scholen in Hillegersberg, Schiebroek en Overschie, waaronder de Emmaschool, de Julianaschool, de Nassauschool en de Wilhelminaschool in Hillegersberg en de Da Costaschool in Schiebroek, alle voor lager onderwijs. Verder ontwierp hij een aantal kerken, waaronder de Nederlands Hervormde Oranjekerk aan de Rozenlaan in Hillegersberg-Zuid (1933-1934). 

Het archief van het Het Nieuwe Instituut bevat ook zijn ontwerpen voor een winkel en ‘vleeschwarenfabriek’ voor de gebroeders van Wensveen en een carosseriefabriek aan de Willem van Hildegaersbergstraat, beide te Hillegersberg, en een jongens- en een meisjesinternaat voor de vereniging ‘Zoekt het Verlorene’ in respectievelijk Schiebroek en Hillegersberg.

Krijgsman kreeg van C.N.A. Loos in 1921 de opdracht aan de Straatweg 266 een nieuw woonhuis voor hem te ontwerpen: 'villa Vogelzang'. In 1923 stichtte Loos het Plaswijckpark achter het Plaswijckpaviljoen. Ook dit paviljoen liet hij door Krijgsman verbouwen. Krijgsman werd de 'vaste acrchitect' van Plaswijck. Hij ontwierp onder meer de toegang, die toen nog langs het Plaswijckpaviljoen liep, een hertenhuisje en het amfitheater. Loos gaf Krijgsman ook opdracht voor een achttal middenstandswoningen aan de Bergse Linker Rottekade. Het amfitheater, ontworpen door Krijgsman, was anders dan zijn naam zou doen vermoeden een café-restaurant. Het was een langwerpig gebouw met een bogengevel en een dakterras. Een attractie was de in 1933 door Krijgsman ontworpen ijzeren uitkijktoren, nog immer bestaand in tegenstelling tot veel andere ontwerpen, maar in verband met strengere veiligheidseisen niet meer toegankelijk. Ook van de hand van Krijgsman is het ontwerp voor de tennisbanen. In 1937 verkocht Loos Plaswijck aan de gemeente. Vanaf dat moment werd G.P.J. de Vries de huisarchitect van Plaswijck. Loos mocht dan zijn begonnen als horecaman, vanaf de jaren twintig liet hij zich ook gelden als projectontwikkelaar. Bijvoorbeeld voor de huizen aan de Ringdijk naast het Plaswijckpark, waarvan twee een ontwerp zijn van Krijgsman, daaronder het huis met het rieten dak.

Aan de Linker Rottekade liet Loos in 1920 met rijkssubsidie acht middenstandwoningen bouwen in vier blokjes van twee. In 1922 kreeg Krijgsman vergunning voor het bouwen van een door hem ontworpen brug over de Rotte. Loos had het initiatief genomen voor de bouw van de 'Oranje Naussaubrug' (later genoemd de Philips Willembrug). Loos en enkele andere particulieren financierden de helft , de gemeente betaalde de andere helft. In 1923 werd de brug gerealiseerd. In opdracht van Loos ontwierp hij in 1926 ook het landhuis met rieten dak aan de Ringdijk 14, tegenover Plaswijk.

Krijgsman bouwde in 1923 in de Lisbloemstraat woningen in de stijl van de Amsterdamse School. Deze huizen zijn inmiddels gerenoveerd (funderingsherstel): in 2011 werd ontdekt dat de palen onder de huizen verrot waren. Ook rond het Bergpolderplein zijn huizen van Krijgsman en van A. Poot, met wie hij daar samenwerkte. Verder bouwde Krijgsman 'rijtjeshuizen', zoals aan de Burgemeester De Villeneuvesingel in het Molenlaankwartier. In een van die tussenwoningen, nummer 29, woonde de bekende architect J.J.P. Oud van 1929-1953. 

Krijgsman ontwierp een aantal villa’s, waaronder een villa aan de Straatweg en zijn eigen woning aan de Kleiweg, beide in Hillegersberg. Ook de panden met winkels in de Bergse Dorpsstraat op de plaats waar tot de brand in 1936 het restaurant van Freericks stond, zijn van de hand van Krijgsman (1939). Zijn ontwerp voor 340 woningen in de polder 110 Morgen in Hillegersberg uit 1941 is niet uitgevoerd: de bouwstop noodzaakt de woningbouwvereniging ‘Onze Woning’ om de plannen in 1942 in de ijskast te leggen. In 1955 blijken ze inmiddels achterhaald en wordt een ander ontwerp gerealiseerd.

In 2014 kreeg het door Leen Krijgsman ontworpen pand aan de Burgemeester Le Fèvre de Montignylaan 29 (gebouwd in 1926) van de Vereniging Stedebouwkundig Wijkbehoud een 'schildje'. 

Leen Krijgsman had een jongere broer, Arie (1902) , die ook architect was. Arie Krijgsman ontwierp o.a. de woningen aan de C.N.A. Looslaan 12-30 die in 1940 zijn opgeleverd en met zijn bureau Krijgsman en Van Duin in 1965 het Rheumaverpleeghuis aan de Van Beethovenlaan 60.

N.B.: Veel informatie in dank overgenomen van Chris Mast.

L.N. Krijgsman jr.

Straatweg 266, Villa Vogelzang (ontworpen in 1921), Hillegersberg. (gesloopt). Woonhuis C.N.A. Loos.

  Bekijken  

L.N. Krijgsman jr.

Philips Willembrug (ontworpen in 1922), Hillegersberg (vervangen)

  Bekijken  

L.N. Krijgsman jr.

Blok Bergpolderplein-Rozenlaan-Margrietstraat-Elektroweg (ontwerp: 1923)

  Bekijken  

L.N. Krijgsman jr.

12 panden aan het Bergpolderplein (voorheen: Ruiterplein)-Elekroweg (ontwerp: 1926)

  Bekijken  

L.N. Krijgsman jr.

Ringdijk 14  (ontworpen in 1926), Schiebroek

  Bekijken  

L.N. Krijgsman jr.

1930 Anthony Duyklaan 5, Nassauschool, Schiebroek (gesloopt)

  Bekijken  

L.N. Krijgsman jr.

Rozenlaan 20, Oranjekerk (ontworpen in 1933), Hillegersberg

  Bekijken  

L.N. Krijgsman jr.

Plaswijckpark, apenhuis Hillegersberg met Krijgsman op de voorgrond

  Bekijken  

L.N. Krijgsman jr.

Plaswijckpark, amfitheater (ontworpen in 1933), Hillegersberg (in 1982 door brand vervoest)

  Bekijken  

L.N. Krijgsman jr.

Plaswijckpark, uitkijktoren (ontworpen in 1933), Hillegersberg

  Bekijken  

L.N. Krijgsman jr.

Bergse Dorpsstraat hoek Freericksplaats (ontworpen in 1939), Hillegersberg

  Bekijken